ad05d84b-ab4e-434a-8b33-5f1d53e2649e

در پی اجرای یک برنامه پرواز نمایشی در آسمان تهران توسط خلبانی لهستانی با یک هواپیمای دوباله سبک در زمان احمدشاه قاجار، اولین هواپیما به ایران وارد شد.

گرچه اولین پرواز بشر با هواپیما در سال ۱۹۰۳ توسط برادران رایت انجام شد اما ده سال طول کشید تا خلبانی لهستانی اولین هواپیما را در ۱۴ دی ماه ۱۲۹۲ شمسی در زمان احمدشاه قاجار بر فراز آسمان ایران به پرواز درآورد.

شمار زیادی از مردم به محض شنیدن صدای رعدآسای این عقاب پولادین با شتاب خود را به بام‌های خانه‌ها رساندند و با نهایت شگفتی به تماشای آن مشغول شدند. هواپیما، چند دقیقه بر فراز شهر پرواز کرد و چون در آن زمان، فرودگاهی در تهران وجود نداشت، خلبان، هواپیما را در میدان مشق آن زمان، محل وزارت امور خارجه و شهربانی فعلی به زمین نشاند. هنوز ساعتی از فرود هواپیما نگذشته بود که مردم شهر اطراف میدان را احاطه کردند.

نخستین هواپیمای ایران

انبوه جمعیت و فشار مردم برای تماشای هواپیما و خلبان آن، نظم شهر را مختل و کار را برای مأموران حفاظت میدان دشوار کرده بود. هواپیما چند روز در تهران متوقف بود و مردم دسته دسته برای تماشای آن هجوم می آوردند. این هواپیما ساخت کشور روسیه بود.

«کوزمینسکی» خلبان لهستانی این هواپیما، قطعات مجزای یک هواپیمای «بلریو۱۱» را از روسیه و از طریق بندرانزلی بوسیله اتومبیل به تهران آورد و پس از سرهم کردن آن اولین پرواز را بر فراز تهران به انجام رساند. با این حال اولین پرواز هواپیما بدون حاشیه هم نبود چرا که نبود مکان مناسب برای فرود باعث شد خلبان به اجبار در میدان مشق فرود بیاید. فردای آن روز احمدشاه با جماعتی از درباریان و خدمتگزاران دستگاه کشوری و لشگری از آن دیدن کرده و در کنار آن عکسی به یادگار می‌گیرند.

دست‌‏اندرکاران این هواپیما با فروش مبلغ گزاف بلیط، نمایش مختصری داده بودند. خلبان این هواپیما پیش از این در چند کشور دیگر نیز پروازهای نمایشی انجام داده و از مردم پول گرفته بود. چند روز بعد قطعات متلاشی شده هواپیما روی چهارچرخه‌ای اسبی در کنار خیابان علاءالدوله (فردوسی) به سمت میدان توپخانه برده شد.

اولین هواپیما در ایران

عکس فوق، یک سند تاریخی از اولین هواپیما در ایران است. در این عکس احمدشاه قاجار در کنار جمعی از ملازمان با خلبانی که احتمالا «کوزمینسکی» باشد در مقابل دوربین ایستاده‌اند. این عکس همان عکسی است که گفته شده است احمدشاه و درباریان با هواپیما گرفته‌اند و در روزنامه «ایلوستراسیون» فرانسه منتشر شده است.

تا سال‏ها بعد، پروازها غالباً نمایشی بود و هواپیماها برای این منظور به ایران می‌‏آمدند. همچنین تا نیمه سال ۱۳۰۱ شمسی در تهران زمین مشخصی برای فرود و برخاستن هواپیما وجود نداشت تا آن‌که در پی درخواست دولت انگلستان برای فرود هواپیما، دولت ایران، زمینی در جنوب تهران برای این کار اختصاص داد. پس از مدتی خطوط هوایی ایجاد شد و پس از انجام مذاکراتی با شرکت‏‌های اروپایی، اولین سرویس هوایی در آذرماه ۱۳۰۳ شمسی دایر شد.

تاسیس شرکت هواپیمایی ایران ایر

نخستین شرکت هواپیمایی ایران حامل پرچم کشورمان با نام «ایرانین ایرویز» توسط گروهی از بازرگانان ایرانی در سال ۱۹۴۲ تأسیس شد. ایرانیان ایر ویز در آغاز کار خود به جابه‌جایی مسافر و بار در مسیرهای داخلی و منطقه‌ای میپرداخت و علاوه بر آن یک پرواز هفتگی باری نیز به اروپا انجام می داد. بعد از مدتی ناوگان آن که از تعدادی هواپیمای داگلاس دی سی ۳ تشکیل شده بود، تعدادی هواپیمای دی سی ۴ و ویسکانت نیز خریداری کرد و به این ترتیب ناوگان خود را گسترش داد.

سال ۱۹۵۴، یک شرکت هواپیمایی خصوصی دیگر به نام «پرشین ایرسرویسز» (پاس) در تهران تشکیل شد. پاس فعالیت‌های خود را در زمینه حمل بار آغاز کرد و بعدها به حمل مسافر در مسیرهای داخلی منتهی به تهران نیز پرداخت. این شرکت سال ۱۹۶۰ پروازهای بین‌المللی خود را در مسیرهای اروپایی آغاز کرد. این پروازها با استفاده از هواپیماهای دی‌سی ۷ اجاره شده از شرکت سابنا انجام می‌گرفت.

بیست‌و‌چهارم فوریه سال ۱۹۶۲، دو شرکت ایرانین ایرویز و پرشین ایرسرویسز در یکدیگر ادغام شده و شرکت هواپیمایی ملی ایران (هما)، با نام بین‌المللی ایران ایر تأسیس شد. در همان زمان نشان هما برای این شرکت تازه‌تأسیس طراحی شد.

لوگوی هما

طراحی آرم شرکت هما پاییز ۱۳۴۰ برگرفته از سرستون پرنده‌نمایی در تخت جمشید که سه خصلت متفاوت داشت، سر عقاب، گوش‌های گاو و یال‌های اسب، توسط «ادوارد زهرابیان» انجام شد. آژانس خبری حمل و نقل هوایی (skift) در گزارش سال ۲۰۱۳ خود، ۳۰ لوگوی برتر شرکت‌های هوایی دنیا را معرفی کرد. در این بین لوگوی هواپیمایی ملی ایران «هما» به دلیل جذابیت، سادگی و رسا بودن پیام به عنوان برترین لوگوی شرکت‌های هوایی جهان انتخاب شد.

لوگوی هما

اولین‌های هوانوردی در ایران

اولین پرواز

اولین پرواز هما با هواپیماهای جت در سال ۱۹۶۵ با استفاده از یک فروند بوئینگ ۱۰۰-۷۲۷ در مسیر تهران-بیروت انجام شد. پس از آن این شرکت تصمیم به تبدیل تمام ناوگان خود به هواپیماهای جت گرفت.

هشتم اکتبر ۱۹۷۲ هما قرارداد خرید دو فروند هواپیمای مافوق صوت کنکورد را با کنسرسیوم انگلیسی-فرانسوی آن به امضا رساند. البته این هواپیماها هرگز به ناوگان هما وارد نشدند. سال ۱۹۷۸ هما شش فروند ایرباس مدل آ-۳۰۰ را برای به‌کارگیری در مسیرهای محلی از شرکت اروپایی ایرباس خریداری کرد و نخستین بهره‌بردار هواپیماهای ایرباس در خاورمیانه لقب گرفت. در پایان این سال هما به بیش از ۳۱ مقصد در داخل و خارج از ایران، از پکن و توکیو تا نیویورک به طور روزانه پرواز می‌کرد و در حال راه‌اندازی خطوط هوایی جدیدی به مقصد لس‌آنجلس و سیدنی بود.

هواپیمایی ایران

سال‌های پایانی دهه ۷۰، هواپیمایی ملی ایران به عنوان رو به رشدترین شرکت هواپیمایی جهان شناخته می‌شد و در عین حال یکی از ایمن‌ترین، مدرن‌ترین و پردرآمدترین شرکت‌های هواپیمایی دنیا نیز به شمار می‌رفت. سال ۱۹۷۶ هما پس از شرکت استرالیایی کوانتاس ایمن‌ترین شرکت هوایی جهان لقب گرفت.

اولین خلبان ایرانی

نخستین ایرانی که دوره آموزش خلبانی دید «کلنل محمدتقی خان» پسیان بود که برای آموزش فنون نظامی به کشور آلمان اعزام شد و در ادامه دوره آموزش مدتی نیز برای یادگیری تکنیک هوانوردی آموزش دید. در سال ۱۲۹۶ خورشیدی او پس از ۳۳ سورتی پرواز آموزشی به علت بیماری از ادامه پرواز چشم‌پوشی کرد و هیچ‌گاه به تنهایی به عنوان خلبان با یک هواپیما پرواز نکرد.

اولین خلبانان ایرانی

اولین فرودگاه ایران

نخستین فرودگاه در ایران فرودگاه قلعه مرغی بود که برای نخستین بار در تاریخ هشتم مرداد ۱۳۰۱ مورد بهره‌برداری قرار گرفت و نخستین هواپیما در این تاریخ از قلعه مرغی برخاست.

فرودگاه قلعه مرغی

فرودگاه قلعه مرغی

اولین هواپیمای ایران

اولین هواپیما در سال ۱۳۰۱ خورشیدی از نمایندگی شرکت یونکرس در تهران برای ارتش خریداری شد تا از آن به عنوان هواپیمای ارتباطی و ترابری نظامی بهره‌برداری شود.

فرودگاه قلعه مرغیاولین خلبان رسمی

«سرهنگ احمدخان نخجوان» نخستین خلبان ایرانی بود. او به همراه نخستین دسته از افسران ارتش در تاریخ ۱۳ خرداد ۱۳۰۲ برای آموزش خلبانی به فرانسه اعزام شد و نخستین ایرانی بود که توانست دوره خلبانی را گزرانده و گواهینامه خلبانی را دریافت کند. نخستین پرواز مستقل او در تاریخ ۱۶ دی ۱۳۰۳ خورشیدی انجام شد. او همچنین نخستین خلبان ایرانی بود که در تهران فرود آمد (پنجم اسفند ۱۳۰۴ خورشید). «احمدخان نخجوان» همچنین پیشگام پرواز در مسیر طولانی پاریس-تهران نیز بود و نخستین امیر خلبان در ایران بود.

اولین پرواز خلبانی

«عیسی خان اشتوداخ» نخستین خلبان ایرانی بود که در آسمان ایران پرواز کرد. این پرواز در تاریخ ششم بهمن ۱۳۰۴ از ورای مرزهای ایران از شهر باکو آغاز شد. عیسی اشتوداخ با گذشتن از مرز وارد ایران شده و به علت کمبود سوخت در نزدیکی قزوین فرود آمد. او به علت بدی آب و هوا و پوشیده شدن زمین از برف سنگین به ناچار تا یک ماه در آن ناحیه ماند و سرانجام در تاریخ هشتم اسفند ۱۳۰۴ به سوی تهران پرواز کرد.

اولین پرواز خلبانی

اولین شرکت هواپیمایی در ایران

شرکت یونکرس که دارای ملیت آلمانی بود، نخستین شرکتی بود که تاسیسات هواپیمایی را در ایران به وجود آورد.

فرودگاه قلعه مرغیاولین سازمان هواپیمایی ایران

«هواپیمایی کل قشون» نخستین نهاد ناوابسته در زمینه هوانوردی در ایران بود که در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۳۰۳ بنیان گذاشته شد و سرهنگ «احمدخان نخجوان» به فرماندهی این سازمان گمارده شد.

اولین تکنسین هواپیمایی ایران

نخستین ایرانی که یک هواپیمای را تعمیر اساسی کرد، ستوان دوم «سیاوش سیاهپوش» بود. او در سال ۱۳۰۹ یک بدنه کامل از هواپیمای نوع «دی هاویلاندآ» را در تعمیرگاه قلعه مرغی تعمیر و با استفاده از بال‌های یدکی به یک هواپیمای کامل تبدیل و آمده پرواز کرد.

اولین کارخانه هواپیماسازی مونتاژ ایران

کارخانجات هواپیمایی «شهباز» نخستین کارخانجات ایران برای مونتاژ هواپیما بود. این کارخانجات در سال ۱۳۱۴ پایه‌گذاری و آمده بهره‌برداری شد. لوازم این کارخانجات برای انجام تعمیرات اساسی و مونتاژ قطعات هواپیماهای مختلف در سال ۱۳۱۲ از انگلستان خریداری شد. این کارخانجات تا پیش از سال ۱۳۲۰ شماری بسیاری هواپیماهای آموزشی و جنگی ساخته و به نیروی هوایی تحویل داد. این هواپیماها از نوع «دی هاویلند تایگرمث»، «آداکس» و «هایند» بودند. نخستین سری از این هواپیماها در تاریخ یکم مرداد ۱۳۱۷ پرواز کردند.

هوانوردی ایراناولین چتر نجات در ایران

استوار «جعفر دربندی» نخستین خلبانی بود که از چتر نجات استفاده کرد. در تاریخ ۲۰ مهر ۱۳۱۵ او در حالی که با هواپیمای «آداکس» مشغول پرواز بود، هواپیمایش آتش گرفت و ناچار شد از هواپیما بیرون پریده و از چتر نجات استفاده کند.

اولین رئیس ستاد هواپیمایی

«محمود خسروانی» نخستین رئیس ایرانی ستاد نیروی هوایی بود. او در تاریخ یکم اردیبهشت ۱۳۱۷ به این سمت گمارده شد. پیش از او یک سرهنگ بلژیکی به نام «ویکتور بیور» و پیش از ویکتور بیور یک سرهنگ سوئدی این سمت را به عهده داشتند.

در همین روز:

  • روز جهاد کشاورزی
  • اخراج هندیان از قندهار در زمان شاه عباس دوم (۱۶۴۹ میلادی)
  • استقلال کامل «نیکاراگوئه» در آمریکای مرکزی (۱۸۳۸ میلادی)
  • امضای پیمان «استارت ۲» بین آمریکا و روسیه (۱۹۹۳ میلادی)

 

منبع:کجارو

درباره س. شاهمرادی

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  • حاصل عبارت ریاضی زیر را بنویسید * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.