login_logo2-4

روزشمار: ۲۲ دی؛ انقراض سلطنت ساسانی

2e3e1afa-099d-4a77-a001-4144574201c4

امروز روزی است که در آن سلطنت ساسانیان پس از ۴۰۰ سال سلطنت با سقوط یزدگرد سوم به پایان رسید.

هنگامی که دمشق، ادسا، حلب، و حتی اورشلیم به تلافی ماراتن و سالامیس و پلاتیه، زیر سم اسبان سپاه ایران لگد مال می‌شد، و سرزمین اهرام که در زمان داریوش دوم از تابعیت ایران خارج شده بود، به نام خسرو پرویز، شاه شاهان، به قلمرو ایرانشهر ضمیمه می‌شد، هنگامی که نعمان بن منذر که خسرو، تاج پادشاهی اعراب را بر سرش گذارده بود به اتهام روی گردانی از شاه به زیر پای پیلان افکنده می‌شد و آن زمان که فرستاده محمد با جواب مغرورانه خسرو پرویز مبنی بر عدم پذیرش آیین جدید به شبه جزیره بازگشت، به ذهن احدی خطور نمی‌کرد که زمانی نه چندان دور ورق بر خواهد گشت و خسرو، شاه بزرگ ایران، در گوشه زندان در نهایت ذلت به دست شیرویه، فرزند خودش به قتل خواهد رسید و پس از آن به سرعت برق و باد بساط ۴۰۰ ساله دودمان ساسانی برچیده شود.

خسرو پرویز

خسرو پرویز در سال ۵۹۰ میلادی بجای پدرش هرمز چهارم بر تخت نشست. بهرام چوبین یکی از سرداران بزرگ و دلاور ایران و از خاندان مهران اشکانی بود. او در روزگار هرمز چهارم پدر خسروپرویز سرکشی آغاز کرد و چون مردی کارآزموده و دلیر بود، بیشتر سپاهیان ایران بسوی او رفتند. بهرام چوبین به پادشاهی خسرو تن در نداد و خود ادعای شاهنشاهی کرد. خسروپرویز ابتدا خواست با زبان خوش هماورد را براه آورد و با وی بسازد، چون سودی نبخشید خسرو مجبور شد با قیام بهرام چوبین به مقابله بپردازد. در حلوان (قصر شیرین کنونی) دو جنگاور بهم درآویختند و پرویز درین نبرد نتوانست پایداری کند. در تاریخ دودمان ساسانی بهرام چوبین نخستین کسی بود که فرصت پیدا کرد و توانست تاج و تخت را از خاندان ساسانی غضب کند. او در تیسفون خود را پادشاه خواند و به نام خود سکه نیز زد.

سکه ساسانی

با مرگ خسرو پرویز، فرزندش شیرویه به قدرت رسید اما نه حکومت او و نه پادشاه دیگری که پس از او در مدت ۴ سال به تخت کسری نشستند، دوام نداشت. اوضاع نابسامان دربار ساسانی، کش و مکش‌های خاندان سلطنت ایران و فساد اخلاقی اشراف ساسانی، تاثیر بسیار بدی در اوضاع اجتماعی سیاسی و اقتصادی ایران داشت و روز به روز به ضعیف شدن پیکره امپراطوری ساسانی می‌انجامید.

ساسانيان كه بيش از ۴۰۰ سال بر ايران حكومت كرده بودند در روزگار پس از قتل خسروپرويز به دست فرزندش، به دلائل گوناگونی در سراشيبی سقوط و انحطاط قرار گرفتند. در همين هنگام آشفتگی بسياری در اوضاع ايران پديد آمد و در طی چهار سال بيش از ۱۰ نفر به سلطنت رسيدند تا سرانجام يزدگرد سوم بر تخت سلطنت نشست.

یزدگرد سوم سی و چهارمین و آخرین پادشاه ساسانی، پسر شهریار و نوه خسرو پرویز و همسر محبوبش شیرین بود. در سال ۶۳۲ میلادی چون کسی از خانواده سلطنتی باقی نمانده بود، او را پیدا کرده و بر تخت نشاندند. وی هنگام بر تخت نشستن ۲۱ سال داشت و به مدت بیست سال پادشاهی کرد. با بپادشاهی رسیدن یزدگرد، بعد از چندین سال‌آشوب و تفرقه، سرانجام آرامش به ایران بازگشت و همه به اطاعت او درآمدند.

در زمان یزدگرد سوم، دولت ساسانی در اوج ضعف و درماندگی خود بود و خوش‏گذرانی امرا و ظلم و ستم بيش از حد پادشاهان، فشار زيادی بر مردم محروم وارد می‌‏آورد. استبداد پادشاهان، قدرت بی‌حساب مغان يا مقامات مذهبی، عدم تساوی اجتماعی، نظام غلط طبقاتی، اخذ ماليات‏‌های سنگين و شكل‏‌گيری یک نوع بردگی فكری از جمله دلائلی بودند كه باعث شد هرگونه ندای اصلاح‌‏طلبی و جنبش آزادی‌خواهی مورد استقبال عمومی مردم ستم‏ديده ايران واقع شود.

از سوی ديگر اسلام به عنوان دينی مطرح شد كه اعتقادات آن با مبانی عقلی و فكری منطبق بود و جاي‏گزينی توحيد و يكتاپرستی به جای دو خدايى و پذيرش احكام و عمل به آن، برای ايرانيان كه خواهان خروج از سخت‏گيری‌های موبدان زرتشتی بودند به عنوان مائده‏‌ای آسمانی تلقی شد. آنان با پذيرش دين اسلام، مساوات، برابری و برادری ميان ضعيف و قوی و رهايى از جامعه طبقاتی ساسانيان را به دست می‌‏آوردند. هم‏چنين مدارا و عدم سخت‏گيری اوليه مسلمانان و آزادی در عقيده و مذهب بدون تعرض از عواملی بود كه به سقوط ساسانيان وحاكميت مسلمانان انجاميد. در اين اوضاع و احوال بود كه سپاهيان اسلام در زمان خليفه دوم به ايران حمله كردند و در طی جنگ‏‌های قادسيه و نهاوند، ارتش مجهز ايران را شكست داده و اسلام را در آن نواحی منتشر ساختند.

عقب‏‌نشينی برخی امرا و اشراف و دهقانان ايرانی و حتی موبدان در برابر امواج هجوم نيروهای اسلام، نارضايتی از حكومت ساسانيان و اسلام آوردن ايرانيان و همدلی با مسلمانان از عوامل مهم سقوط و اسلامی شدن تدريجی ايران بود و مقاومت‌‏ها و شورش‌‏های ضدعربی كه در خلال فتح و پس از آن، در شهرها رخ مي‏داد، مانعی جدی در برابر گسترش اسلام نبود. همدلی برخی از اشراف و امرای ايرانی با مسلمانان باعث شد كه بر جان و مال خود ايمن شوند و حتی از عطايای اسلامی بهره‌‏مند گردند و گاه موقعيت اجتماعی و سياسی خود را نيز حفظ كنند.

در همین روز:

  • صدور فرمان تأسيس «عدالت‌خانه» توسط مظفرالدين شاه قاجار» (۱۲۸۴ شمسی)
  • قيام تاريخی مردم اصفهان عليه عمال اميرتيمور گوركانی (۷۸۹ قمری)
  • بپاخیزی پسران «آذرک» در سیستان بر ضد حكومت عرب بر ايران (۷۹۸ میلادی)
  • برای نخستین بار انسولین برای بدن انسان استفاده شد. (۱۹۲۲ میلادی)
  • درگذشت ادموند هیلاری، اولین فاتح قله اورست ( ۲۰۰۸ میلادی)

منبع:کجارو

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در linkedin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

فرم ورود کاربر

ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید